LA TOURNEUSE DE PAGES

Lieve allemaal,

De titel van deze nieuwe blog doet misschien vragen rijzen, maar ik verklaar mij dadelijk nader. Voor ik daartoe kom, wil ik in dit nieuwe en meteen ook laatste blogbericht voor de zomerstop, even terugblikken op de afgelopen 9 maanden. Op 8 en 23 mei speelde ik enkele van de hier besproken werken bij wijze van examen, of toch ‘soort van’. Even situeren: ik ben aanbeland aan het einde van mijn eerste jaar Specialisatie. Er volgt nu nog één jaar en dan is het afgelopen… Deze blogsite van “La Tourneuse de Pages” vormt voor mij de blauwdruk van mijn Specialisatie, die ik invul op mijn eigen persoonlijke manier. “Maar waarin specialiseer jij je dan wel?” is een vraag die mij geregeld wordt gesteld. Wel, dat is het nu net, dat mag ik eigenlijk zelf bepalen. Het doel van de richting staat maar heel beknopt beschreven in het decreet over het deeltijds Kunstonderwijs (DKO) maar werd door enkele academiën als volgt vertaald: De studierichting Specialisatie is gericht op een persoonlijke verdieping van het kunstenaarschap. Het is een kortlopende studierichting van 2 jaar die een aantal geselecteerde leerlingen de kans geeft om zichzelf te overtreffen via verdiepende studie en onderzoek om op die manier bij te dragen tot de persoonlijke ontwikkeling. Technische virtuositeit in je kunstvorm is geen absolute vereiste, een persoonlijk ontwikkelplan is dat wel.

Mijn uitgangspunt negen maanden geleden was om terug te keren naar waar het voor mij allemaal begon, als 14-jarig schuchter meisje dat eigenlijk liever blaadjes draaide dan zelf in de spotlights te staan. Datzelfde meisje droomde er in stilte wel van om ook muzikante te worden en die prachtige werken van Poulenc, Schumann, Reinecke, Benda, Von Weber,…. op de fluit te kunnen spelen. Het leven liep echter anders en ze werd geen muzikante. Wel bleef ze met een grote muzikale honger zitten, die de afgelopen jaren werd gestild dankzij de vele mogelijkheden voor volwassenen binnen het DKO.

De richting Creërend Musiceren die aan deze specialisatie is vooraf gegaan, en die ik heb afgerond met een project rond vrouwelijke componisten, heeft mijn honger eigenlijk nog groter gemaakt. Ik was niet langer dat schuchtere, onzekere meisje, en ondervond dat het geen zonde was om te geloven in jezelf en stappen te zetten waarvan je niet had verwacht dat je ze ooit zou zetten. Dus waar ik me nu verder in specialiseer? In het durven vertellen van mijn muzikale verhaal, in het verleggen van mijn muzikale (en vaak ook fysieke) grenzen of kortom in de kunst van het performen.

Een kunst op zich

Want dat performen – we kunnen het ook gewoon “optreden” noemen – is echt wel een kunst op zich. Is dat niet zoals met het sporten? Oefening baart kunst. Als je zoiets maar heel af en toe doet, en zoals ik liever achter of naast dan op een podium staat, dan kan je er nooit echt goed in worden. Dat heb ik meermaals aan den lijve mogen ondervinden. Op en top voorbereid, de geprogrammeerde stukken perfect in het hoofd en de vingers en op het moment van de waarheid heb je weer prijs: een droge mond, zwetende handen, bevende vingers, niet in staat om de toon die er anders zo vlotjes uitrolt, tevoorschijn te toveren. Wie mij kent, weet dat ik in mijn fluitkist standaard een flesje “rescue bachbloesems” verstop, maar helaas is dat geen toverformule…

Wanneer ik terugblik op de afgelopen negen eerste maanden van mijn Specialisatie, dan moet ik vaststellen dat ik stappen heb gezet. Niet op eigen houtje. Wel dankzij de mensen die mij in dit traject begeleiden en die ik in mijn hart heb gesloten. Ze lezen hier ook mee en zullen ongetwijfeld wel hun eigen woorden herkennen. Ik hoop dat zij beseffen dat, wat zij zeggen, bij mij daadwerkelijk ook zaken in beweging zet. Wat ze mij zoal hebben verteld? Vooreerst dat het bij muziek maken niet draait om “zich willen bewijzen”. Muziek is een geschenk uit het universum, zowel voor uitvoerder als publiek. Soms komt alles samen en is het resultaat schitterend, en soms is het dat niet. Dan is het een kwestie van loslaten en uitkijken naar de volgende ervaring. Deze woorden kreeg ik te horen na een minder geslaagd toonmoment waar ik een flinke kater aan dreigde over te houden. Nog zo’n wijze boodschap kreeg ik na het huisconcertje ‘en petit comité’ van enkele maanden terug. “Ann, jij voelt teveel terwijl je speelt voor een publiek, en daardoor boet je fluitspel tijdens een performance flink aan kwaliteit in”. Daar moest ik even van slikken maar uiteindelijk viel het kwartje wel. Het was niet zo dat ik niets mag voelen – want zonder gevoel spelen is gewoon onmogelijk – maar de emoties en gedachten mogen niet de bovenhand krijgen, zoals bij mij heel vaak het geval was en is. De aard van het beestje… Gelukkig valt hier aan te werken. Het is onder meer door met de Partita van Bach aan de slag te gaan, dat ik daarin ben geëvolueerd. Bachs muziek vraagt controle en beheersing. Er zit heel veel emotie in zijn muziek, maar te allen tijde de rust en focus weten te bewaren, is van essentieel belang. Geen evidentie. Een derde wijze boodschap kreeg ik van mijn eigenste broer. Op mijn vraag aan hem hoe je er tijdens een performance voor zorgt dat de balans niet overhelt van “voelen” naar “teveel voelen”, antwoordde hij me dat ik tijdens een optreden eigenlijk de dirigent ben van mijn eigen orkest. Stel je voor dat een dirigent zich laat overspoelen door zijn eigen gedachten en emoties, en dan ook nog zijn muzikanten in goede banen moet leiden. De chaos zou compleet zijn. Op dit moment zit ik nog in de fase waarin mijn gedachten tijdens het spelen voor een publiek alle kanten opgaan. Jullie willen echt niet weten waar ik allemaal aan denk als ik op een podium mijn ding sta te doen! De aandachtige luisteraar zal dit ook wel horen in onderstaande examenopnames van 8 en 23 mei, waarin ik de Allemande en Sarabande uit de Bachs Partita speel. Maar ik ben er mij nu wel van bewust, en dat is denk ik een belangrijke stap in dit proces.

Het komende laatste jaar van mijn Specialisatie wil ik verder gaan op deze weg, het hoofd en hart vol van de lessen die ik de afgelopen maanden heb mogen leren. Ik wil mij de kunst van het performen eigen maken. “Where words fail, music speaks” is een van mijn geliefde quotes. Het is mij niet te doen om de spotlights, eigenlijk totaal niet zelfs. Wat ik dan wél wil? Dat is mensen raken en er zelf ook van kunnen genieten. In kamermuziek op zoek gaan naar die heerlijke magie van het samen musiceren. Muziek kunnen maken en performen vanuit een rust en focus die ik nu nog te vaak mis. Zal het mij lukken? Geen idee, de tijd zal het uitwijzen. Aan de componisten en werken die ik heb uitgekozen voor volgend jaar zal het niet gelegen hebben, het zijn stuk voor stuk pareltjes en ik popel om eraan te beginnen. Er wacht mij een zomer vol muziek, althans dat is mijn grootste wens.

Eindigen doe ik met de korte maar o zo krachtige reactie van Sabine, mijn fluitleerkracht en mentor van het eerste uur, op mijn Specialisatie-voorstel dat ik haar vorige zomer toestuurde: “En nu van ‘la tourneuse de pages’ naar ‘la joueuse de flûte’! Work in progress…

Dank voor het lezen alweer en heel graag tot in september voor La Tourneuse de Pages – deel II!

Liefs,

Ann

Een P.S. dringt zich op…. Ik woonde vanavond immers, vlak voor ik deze blog zou versturen, in de Academie van Blankenberge de slotvoorstelling bij van de sopraan Bieke Goemaere, die hiermee haar opleiding Creërend Muzikant (leraar: Griet De Geyter) afrondde. Bieke, wat was het mooi… de zang, het thema, maar ook de manier waarop je vertelde… Zoveel liefde, warmte, muzikaliteit, verbinding… kortom een performance met een gouden randje. Helemaal zoals ik denk dat een performance moet zijn. Een hele welgemeende, dikke proficiat