LA TOURNEUSE DE PAGES

Lieve allemaal,

Ik weet het, de blog voor de maand april hebben jullie al gehad (cf. SOLO MET BACH). Toch ben ik hier nog een keer. Scusi… Voel je vooral niet verplicht om verder te lezen want wat nu volgt, is niet het gebruikelijke brokje muziekgeschiedenis dat jullie gewoon zijn. Maar april is nu eenmaal geen gewone maand. Eigenlijk is het absoluut niet mijn favoriete maand, wel integendeel. Het is sinds 1989 de maand van het korte ziekbed van ons mama, de operatie tegen beter weten in, de verwoestende diagnose en de ongelijke strijd die na amper 10 dagen eindigde op 28 april, morgen exact 35 jaar geleden. Het is de maand die sinds dan in het teken staat van een afscheid, maar ook van dat sluimerende, stekende gevoel van nooit afscheid te hebben kunnen nemen. Het grote schuldgevoel omdat ik er zelfs niet bij was toen zij van ons wegging. Het is de maand waarin ik elk jaar opnieuw moeite moet doen om gewoon mijn vrolijke zelf te zijn – wat overigens intussen wel lukt hoor, geen mens die iets merkt aan mij – maar waarin dat nijpende gevoel er altijd is. Het is met enige schroom dat ik het “verdriet” noem, want mag je nog verdriet hebben, 35 jaar na een afscheid? Mag je nog elk jaar opnieuw hopen dat eraan gedacht wordt? Dat er niet vergeten wordt? Want een vrouw, een mama die sterft in de fleur van haar leven is heel erg. Maar nog veel erger wordt het mocht ze vergeten worden. En het is een pijnlijke vaststelling maar het is wat het is: herinneringen vervagen en rituelen zoals een jaarlijkse of zelfs vijfjaarlijkse herdenking, verwateren, hoe erg ik dat ook vind. Veel zaken uit mijn 19 eerste levensjaren weet ik gewoon niet meer, concrete herinneringen aan mijn kindertijd en jeugd zijn tijdens die eerste jaren van groot verdriet verdrongen en nooit meer teruggekeerd. Wat echter nooit vervaagt, dat is een gevoel. En als ik aan haar denk, dan overvalt me een gevoel van warmte en liefde. Wie haar heeft gekend, zal het beamen: mijn mama was een heel liefdevolle – ook wel temperamentvolle… een ram weet je wel… – en warme vrouw die af en toe graag plezier maakte en waarmee niet gesold moest worden. Haar 4-koppige kroost was haar hoogste goed. Ik had een bijzondere band met haar, we kwamen goed overeen. Van ons vier had/heb ik ook de meeste fysieke trekken van haar. En als ik dan toch een zeer concrete herinnering heb, dan is dat één uit haar laatste levensjaren. Ik ging als enige over de middag thuis eten – we woonden toen al in centrum Brugge – en ik zat in het vijfde of zesde middelbaar. Ik had twee lievelingsplaten, allebei concerto’s voor viool en elke middag zorgde ze ervoor dat één van de platen (jawel, het waren toen nog grammofoonplaten!) op lag als ik binnenkwam. Nog voor ik aan de voordeur kwam, hoorde ik de viool al zingen, want mama hield ervan om de muziek goed luid te zetten (@ mijne Peter, ik hoor je nu denken: “OK, dat trekje komt dus daar vandaan….” :-)). Mendelssohn en Sibelius waren de gelukkigen. Of was het Bruch? Dat kan ook, ik hoor de drie concerto’s nog altijd even graag en desondanks ben ik fluitiste geworden. Het kan verkeren.

Soit, ik zie het een klein beetje als mijn plicht of misschien eerder als mijn verantwoordelijkheid ten opzichte van haar om ervoor te zorgen dat zij niet vergeten wordt en die neem ik graag ter harte. “Oma van de engeltjes” heeft een ereplaats binnen ons gezin en ik ben Peter, Floor, Simon, Warre en Gill daar heel dankbaar voor. Wat zou ze hen graag gezien hebben en omgekeerd.

Toch een klein beetje muziek….

Sonata n°2 voor viool en piano, in re klein, van Robert Schumann – III. Leise, Einfach.

Enkele weken terug trokken Peter en ik naar het verre Pelt (en geloof mij, dat ligt écht wel ver van Brugge!!) om er Jan te horen spelen, samen met violist Guido de Neve (waarom ben ik eigenlijk fluitiste geworden? :-)). Ik wilde er absoluut naartoe omdat ze onder meer de drie romances van Clara Wieck speelden, die ik zelf vorig jaar heb ingestudeerd in een bewerking voor fluit. Het was een heerlijke avond maar er was één werk en meer bepaald één deel uit een werk dat is blijven plakken: het derde deel uit de tweede vioolsonate in re klein van Robert Schumann. Schumann schreef drie vioolsonates en alle drie dateren ze van na 1850, de jaren waarin het bergaf ging met zijn mentale gezondheid. Toen ik daar in Pelt dat derde deel voor het eerst hoorde, dan viel mij vooral de tristesse op. Het is muziek die raakt al wie geraakt wil worden. De melodie waarmee dit langzame deel opent, is zo eenvoudig, zo mooi, zo vol rauw verdriet. En dan volgen de troostende variaties in de pianopartij… de piano die onvermoeibaar houvast en troost blijft bieden, om uiteindelijk de viool te overtuigen en het laatste woord te geven: “alles komt goed”.

Het is muziek die voor mij de afgelopen 35 jaar samenvat en die ik heel graag recht de hemel in wil sturen, voor de allermooiste ster aan het firmament.

Ik had graag een opname van Guido de Neve en Jan willen toevoegen, want die twee hebben mij in Pelt een magisch moment bezorgd, maar die is er helaas niet. Na het beluisteren van verschillende bestaande opnames, heb ik gekozen voor Guidon Kremer en Martha Argerich.